Deur Sue-Ann de Wet

Aan die buitekant lyk alles reg. Die werk het uitgewerk. Die kinders pas aan. Die huis is netjies ingerig. Almal is in ֹ’n roetine. Van buite af lyk dit soos ’n suksesverhaal, presies die soort emigrasie wat mense met bewondering bekyk en met kommentaar soos “julle het dit gemaak” beskryf.

Maar eensaamheid ná emigrasie is selde opvallend.

Dit skree nie. Dit klop nie aan die deur nie. Dit kondig homself nie aan nie.
Dit sit stil langs jou aan tafel. Dit kom saans wanneer die huis rustig raak.
Dit leef in die oomblikke wat niemand sien nie.

Die eensaamheid wat nie dramaties lyk nie

Baie mense dink eensaamheid beteken jy het niemand nie. In emigrasie is dit dikwels die teenoorgestelde. Jy het kollegas. Jy het bure. Jy het mense om mee te gesels. Jy funksioneer. Jy glimlag. Jy doen wat van jou verwag word.

Maar daar is ’n subtiele verskil tussen omring wees deur mense en werklik geken word.

Dit is die eensaamheid van oppervlakkige gesprekke. Van grappies wat verduidelik moet word. Van herinneringe wat niemand saam met jou dra nie. Van altyd die konteks te moet gee: hoekom ’n plek, ’n woord of ’n datum iets vir jou beteken.

Wanneer sukses jou stil maak

Suksesvolle emigrasie maak dit soms moeiliker om oor eensaamheid te praat. Want waaroor kla jy, as alles tegnies “reg” is? Die werk is stabiel. Die omstandighede is beter. Die besluit was logies.

Maar eensaamheid luister nie na logika nie.

Dit wys wanneer jou lewe aan die buitekant vinniger aanpas as wat jou hart kan byhou. Dat jou kop aangepas het, maar jou hart nog soek. Dat jy kan funksioneer sonder om werklik tuis te voel.

Die verlies wat jy nie kan verduidelik nie

Eensaamheid ná emigrasie is dikwels rou. Nie oor iets wat fout gegaan het nie, maar oor iets wat nie saamgekom het nie.

Jy het mense rondom jou, maar min mense wat jou regtig ken. Gesprekke bly vriendelik, maar vlak. Jy verduidelik dikwels jou humor, jou verwysings, jou stories.
Wat jy die meeste mis, is die vrede van wees sonder om elke keer van vooraf te begin.

En dit is ’n verlies wat moeilik is om te verduidelik, veral aan mense wat dink jy het “dit gemaak” en dit as ’n suksesverhaal gesien word.

Hoekom dit jare later nog opduik

Vir baie emigrante kom die eensaamheid nie in die eerste jaar nie. Daardie tyd is vol oorlewing en aanpassing. Dit kom later wanneer alles uiteindelik stil raak. Wanneer jy nie meer besig is om te bewys dat jy dit kan doen nie.

Dan begin die vrae sagter, maar dieper word:
Wie is ek hier?
Wie ken my werklik?
Waar kan ek onvoorwaardelik myself wees?

Om dit te erken is nie mislukking nie

Om eensaamheid te erken, is deel van menswees waar jy ook al woon, en is nie ’n oordeel oor jou keuses nie. Dit beteken jy is mens. Dit beteken jy het wortels gehad. Dit beteken jy het liefgehad – mense, plekke, ritmes en dit neem tyd om weer te groei.

Baie emigrante dra hierdie eensaamheid stil, omdat hulle nie ondankbaar wil lyk nie. Maar dankbaarheid en verlange kan saam bestaan. Sukses en seer kan dieselfde ruimte deel.

’n Stil waarheid

Eensaamheid in ’n “suksesvolle” emigrasie lyk nie soos mislukking nie. Dit lyk soos ’n lewe wat aan die buitekant werk, maar binnekant nog nie heeltemal tuis is nie.

Dit is om te funksioneer, maar steeds na rus te soek.

En dalk is die eerste stap nie om dit weg te redeneer nie, maar om dit raak te sien, te benoem en te erken:

Selfs wanneer alles reg lyk, mag dit soms nog leeg voel.

En dit maak jou nie swak nie. Dit maak jou eerlik.

Lees ook: Moedertaal in die buiteland: voordele, mites en praktiese wenke