Deur Sue-Ann de Wet

21 Februarie – Internasionale Moedertaaldag

Op 21 Februarie word Internasionale Moedertaaldag wêreldwyd gevier. Dit is ’n dag wat nie net oor woorde gaan nie, maar oor identiteit – oor die taal waarin jy droom, bid, huil en lag; oor die taal waarin jou eerste herinneringe gevorm is.

Vir mense wat oorsee woon, kry moedertaal ’n nuwe betekenis.

Wanneer jy jou in ’n ander land vestig, raak taal dikwels een van die eerste dinge wat begin skuif. Jy leer nuwe uitdrukkings, pas jou aksent aan, meng tale in een sin. Dit is deel van die aanpassing. Maar terselfdertyd bly daar iets diep en onvervangbaar aan die taal waarin jy grootgeword het.

Moedertaal is nie net ’n kommunikasiemiddel nie. Dit is ’n draer van kultuur, waardes en geheue. Dit is die taal waarin oumas stories vertel het. Dit is de taal waarin jou ouers jou naam met betekenis gesê het; die taal waarin jy jouself die eerlikste kan uitdruk.

Taal en identiteit oor grense heen

Vir baie gesinne oorsee ontstaan daar innerlike konflik: Moet ons ons kinders net die nuwe taal laat aanleer? Gaan hul moedertaal hulle terughou?

Navorsing bewys die teendeel. ’n Sterk moedertaalbasis versterk kognitiewe ontwikkeling en maak dit makliker om ander tale aan te leer. Maar selfs buite akademiese argumente is daar iets eenvoudiger en belangriker: moedertaal gee kinders ’n gevoel van behoort.

Wanneer kinders hul moedertaal kan praat, verstaan hulle dat hul geskiedenis en herkoms saak maak. Hulle leer dat identiteit nie iets is wat weggepak moet word om te hoef inpas nie.

Moedertaal in die alledaagse lewe

Om jou moedertaal uit te leef, hoef nie ingewikkeld te wees nie.

Dit gebeur só:

1. Gesinne gesels saam in hul moedertaal.
   Dit skep ’n ruimte waar almal hulself sonder huiwering kan uitdruk. In daardie gesprekke word waardes, herinneringe en humor spontaan oorgedra.
   
2. Kinders hoor stories wat met hul wortels verbind.
   Deur stories leer hulle waar hulle vandaan kom en wie hul mense is. Dit gee vir hulle ’n gevoel van kontinuïteit, selfs wanneer hul omgewing verander.
   
   
3. Musiek, humor en uitdrukkings bly deel van die huis.
   Liedjies en grappies dra emosie op ’n manier wat moeilik vertaalbaar is. Dit help om taal lewendig en ’n natuurlik deel van die alledaagse lewe te hou.
   
   
4. Grootouers en kleinkinders verstaan mekaar sonder vertaling.
   Wanneer generasies direk met mekaar kan praat, bly verhoudings intiem en eg. Taal word dan ’n brug wat afstand oorbrug, eerder as ’n hindernis wat dit vergroot.

Dit gaan nie oor perfeksie nie. Dit gaan oor teenwoordigheid.

Die rol van gemeenskap

’n Moedertaal floreer waar dit gehoor word. Daarom speel gemeenskap ’n belangrike rol, veral vir mense wat oorsee woon.

By AfriForum Wêreldwyd word moedertaal nie as iets gesien wat jou beperk nie, maar as iets wat jou anker. Deur artikels, gedeelde stories, aanlyn gesprekke en kulturele geleenthede kry mense die geleentheid om hul taal te hoor en te leef, ook oor grense heen.

Wanneer mense saam sing by ’n konsert, saam lag oor bekende uitdrukkings of saam lees oor gedeelde ervarings, gebeur iets eenvoudig maar diep: taal word bevestig.

’n Dag om te onthou

Internasionale Moedertaaldag herinner ons daaraan dat elke taal waarde het. Elke taal vertel ’n storie. En elke mens het die reg om hul taal met trots te leef.

Vir diegene wat oorsee woon, is moedertaal nie ’n verset teen aanpassing nie. Dit is ’n grondslag vir gesonde aanpassing.

Jy kan nuwe tale leer.
Jy kan nuwe wêrelde ontdek.
Maar jou moedertaal bly die plek waar jy die maklikste jouself is.

Lees ook: Internasionale Moedertaaldag 2026 – Vier Afrikaans!