Deur Sue-Ann de Wet

Vir baie Suid-Afrikaners wat oorsee woon en werk, bly belasting een van die mees verwarrende administratiewe kwessies. Daar bestaan dikwels die wanopvatting dat jy outomaties “klaar is met SARS” sodra jy emigreer of permanent in ’n ander land woon. In werklikheid hang dit van verskeie faktore af – en baie mense besef eers later dat hulle steeds verpligtinge in Suid-Afrika het.

Die belangrikste om te onthou, is dat emigrasie nie noodwendig jou belastingverpligtinge beëindig nie. Selfs al woon jy al jare in die buiteland, kan jy in sekere gevalle steeds belasting in Suid-Afrika moet verklaar.

Die groot vraag: Is jy nog ’n belastinginwoner?

SARS kyk hoofsaaklik na twee toetse om te bepaal of jy steeds ’n belastinginwoner van Suid-Afrika is:

1. Die “ordinary residence”-toets

Dit gaan oor waar jou permanente tuiste en belange werklik is. SARS kyk na dinge soos:

• Waar woon jou gesin?
• Waar is jou vaste bates?
• Waarheen keer jy gereeld terug?
• Waar is jou bankrekeninge, mediese fonds, pensioen of sakebelange?
• Het jy steeds sterk bande met Suid-Afrika?

Selfs al werk jy in die buiteland, kan SARS steeds argumenteer dat Suid-Afrika jou “gewone woonplek” bly.

2. Die fisiese teenwoordigheidstoets

As jy nie meer as “ordinary resident” beskou word nie, kyk SARS na hoeveel dae jy fisies in Suid-Afrika spandeer. Indien jy oor sekere tydperke te lank in Suid-Afrika was, kan jy steeds as belastinginwoner beskou word.

Moet jy nog ’n belastingopgawe indien?

Baie mense dink: “Ek betaal reeds belasting in my nuwe land, so ek hoef niks meer in Suid-Afrika te doen nie.”

Dit is nie altyd waar nie.

Jy mag steeds jaarliks ’n belastingopgawe moet indien by SARS indien:

• jy steeds as belastinginwoner geklassifiseer word;
• jy inkomste uit Suid-Afrika ontvang;
• jy eiendom in Suid-Afrika verhuur;
• jy rente of dividende ontvang;
• jy nog ’n pensioen, annuïteit of trustinkomste het;
• jy steeds ’n aktiewe belastingnommer het; en
• SARS van jou vereis om te verklaar.

Selfs indien geen belasting betaalbaar is nie, kan jy steeds verplig wees om te verklaar.

Wat van die vrystelling van buitelandse inkomste?

Een van die grootste areas van verwarring is die sogenaamde “R1,25 miljoen-vrystelling”.

In sekere gevalle kan Suid-Afrikaners wat in die buiteland werk, ’n gedeelte van hul buitelandse inkomste van Suid-Afrikaanse belasting vrystel – mits hulle aan spesifieke vereistes voldoen.

Die bekendste vereiste is die aantal dae wat jy buite Suid-Afrika moet wees:

• meer as 183 volle dae oor ’n 12-maande-tydperk; én
• minstens 60 van daardie dae aaneenlopend.

Maar belangrik:
Dit beteken nie jy hoef nie belasting te verklaar nie. Dit beteken ook nie jy is outomaties belastingvry in Suid-Afrika nie. Dit is bloot ’n moontlike vrystelling op sekere inkomste.

Finansiële emigrasie bestaan nie meer soos vroeër nie

Baie mense gebruik steeds die term finansiële emigrasie, maar die proses het oor die jare verander.

Vandag fokus SARS eerder daarop of jy belastingresident is of nie. Dit is dus moontlik om:

• permanent oorsee te woon;
• in ’n ander land belasting te betaal; en
• steeds sekere verpligtinge teenoor SARS te hê.

Die beëindiging van belastingresidensie is ’n formele proses en vereis gewoonlik ondersteunende dokumentasie en motivering.

Dubbelbelastingooreenkomste speel ook ’n rol

Suid-Afrika het met baie lande dubbelbelastingooreenkomste (“double taxation agreements”) om te voorkom dat mense dubbel belas word op dieselfde inkomste.

Maar hierdie ooreenkomste is nie altyd eenvoudig nie. Dit hang af van:

• die tipe inkomste;
• die land waar jy woon;
• jou belastingstatus; en
• hoe die spesifieke ooreenkoms gestruktureer is.

Dit is waarom twee Suid-Afrikaners in dieselfde land soms heeltemal verskillende belastinguitkomste kan hê.

Waarom raak mense later in die moeilikheid?

Baie Suid-Afrikaners in die buiteland ignoreer SARS bloot omdat:

• hulle aanvaar hulle is “klaar” met Suid-Afrika;
• hulle nooit hul belastingstatus formeel aangepas het nie;
• hulle onseker is oor die reëls; of
• hulle jare lank geen kommunikasie van SARS ontvang het nie.

Probleme ontstaan dikwels eers wanneer mense:

• hul Suid-Afrikaanse geld wil oordra;
• ’n pensioen wil onttrek;
• eiendom wil verkoop;
• terugkeer Suid-Afrika toe; of
• wanneer SARS historiese opgawes versoek.

Die beste benadering? Kry vroegtydig professionele raad

Belasting vir Suid-Afrikaners in die buiteland is selde ’n “een-grootte-pas-almal”-situasie. Jou verblyfstatus, land van verblyf, tipe inkomste en bande met Suid-Afrika speel almal ’n rol.

Dit help om:

• rekord te hou van jou reise;
• jou belastingstatus gereeld te hersien;
• nie SARS korrespondensie te ignoreer nie; en
• vroegtydig met ’n belastingkenner te praat wat ervaring het met internasionale belasting en Suid-Afrikaanse emigrasie aangeleenthede.

Vir baie Suid-Afrikaners in die buiteland is belasting nie noodwendig die mees opwindende onderwerp nie maar dit is een van die belangrikstes om reg te bestuur. Die grootste risiko lê dikwels nie in kwaadwilligheid nie, maar in aannames en misverstande.

Om oorsee te woon beteken nie outomaties dat jou belastingverpligtinge in Suid-Afrika verdwyn nie. Daarom is dit belangrik om jou posisie duidelik te verstaan, eerder as om jare later onaangename verrassings te ontdek.