“Hoe was jou dag by die skool?” Die antwoord kom vinnig – maar nie in Afrikaans nie.

Dit is ’n oomblik wat baie Afrikaanse ouers in die buiteland sal herken. Jou kind verstaan Afrikaans en het daarmee grootgeword, maar namate sy wêreld groter word, begin die taal van sy nuwe omgewing al hoe sterker deel van sy alledaagse lewe word.

Vir een gesin is dit Engels, vir ’n ander Nederlands, Duits, Sweeds of Frans. Elders is dit ’n taal wat die hele gesin eers ná hul verhuising moes begin aanleer. Skielik leef ’n kind tussen twee, soms selfs drie of meer tale.

Die vraag is: Hoe sorg ons dat Afrikaans steeds ’n lewende taal in ons huis bly?

Wanneer jou kind se taalwêreld verander

Om na ’n ander land te verhuis, verander dikwels ’n hele gesin se taalwêreld. Die plaaslike taal word deel van die skool, speelgrond, sport, winkels en alledaagse lewe. Kinders pas dikwels vinnig aan en begin dié taal al hoe makliker gebruik. Juis daarom word die huis belangrik.

Die meerderheidstaal word elke dag deur die wêreld buite die huis versterk. Vir baie gesinne is die huis egter een van die min plekke waar hul kinders gereeld Afrikaans kan hoor én praat.

Daar is ook ’n verskil tussen ’n taal verstaan en dit self met gemak gebruik. As ’n kind Afrikaans verstaan, maar dit selde praat, kry hy minder geleentheid om sy woordeskat uit te brei en spontaan daarin te kommunikeer. Afrikaans moet dus nie net gehoor word nie. Dit moet gebruik word.

Maak die huis ’n plek waar Afrikaans leef

Ouers kan nie altyd bepaal watter taal hul kinders buite die huis praat nie – en die aanleer van die plaaslike taal is ’n belangrike deel van aanpassing. Maar binne die huis kan ouers doelbewus ruimte vir Afrikaans skep.

Wanneer ’n kind na ’n Afrikaanse woord soek, help hom daarmee. Wanneer ’n woord uit ’n ander taal in ’n sin beland, gee die Afrikaanse woord en moedig hom aan om dit te gebruik. Dit hoef nie streng of geforseerd te wees nie. Konsekwentheid is belangriker as perfeksie.

Afrikaans moet die taal wees waarin lekker dinge gebeur: grappies om die etenstafel, slaaptydstories, oproepe met Ouma en Oupa, musiek in die motor, ’n braai saam met vriende en die familie se stemboodskappe. Dan word Afrikaans nie net iets wat ’n kind moet praat nie. Dit word deel van sy lewe.

Meertaligheid sonder om Afrikaans te verloor

Navorsing oor meertaligheid wys dat kinders meer as een taal suksesvol kan aanleer. Dit is ook normaal dat tale soms gemeng word wanneer kinders verskillende dele van hul lewe in verskillende tale beleef.

Vir Afrikaanse gesinne in die buiteland is dit egter belangrik om te onthou dat ’n minderheidstaal gewoonlik nie dieselfde hoeveelheid natuurlike blootstelling as die plaaslike meerderheidstaal kry nie. Gereelde gebruik maak dus saak.

Die vraag hoef nie te wees: Afrikaans óf die taal van ons nuwe land nie? Dit kan eerder wees: Hoe gee ons ons kinders die voordeel van meer tale, terwyl Afrikaans steeds sterk bly?

Praktiese maniere om Afrikaans sterk te hou

Elke gesin se omstandighede verskil, maar ’n paar eenvoudige gewoontes kan help:

• Maak Afrikaans doelbewus die huistaal waar dit prakties moontlik is.
• Moedig Afrikaanse antwoorde aan en help met woorde wat ’n kind vergeet het.
• Lees gereeld Afrikaanse boeke en stories saam.
• Gebruik Afrikaanse musiek, podsendings en ouderdomsgeskikte programme.
• Hou kontak met Afrikaanssprekende familie en vriende.
• Soek ander Afrikaanse gesinne sodat kinders die taal ook buite hul eie huis hoor.
• Help kinders om Afrikaans te lees en skryf.
• Wees geduldig en konsekwent.

Wanneer Afrikaans groter as mamma en pappa word

Een van die belangrikste ontdekkings vir ’n Afrikaanse kind in die buiteland is dat Afrikaans nie net binne sy eie huis bestaan nie. Dit kan gebeur wanneer hy ’n ander Afrikaanse kind ontmoet, by ’n gemeenskapsgeleentheid kom of by ’n Afrikaanse konsert instap en skielik honderde mense rondom hom Afrikaans hoor praat. Dan verander die prentjie.

Ons is nie die enigstes wat so praat nie. Afrikaans word deel van iets groter – ’n gemeenskap waaraan die kind ook kan behoort.

Taal dra meer as woorde

Vir baie gesinne gaan die behoud van Afrikaans oor veel meer as woordeskat. Taal dra familiegeskiedenis, humor, geloof, liedjies, stories, uitdrukkings en herinneringe.

Wanneer ’n oupa in Afrikaans van sy kinderdae vertel, word meer as ’n storie oorgedra. Wanneer ’n kind dieselfde Afrikaanse liedjie leer wat sy ma as kind geken het, word generasies met mekaar verbind. Dit beteken nie dat ’n kind minder deel van sy nuwe land hoef te wees nie.

’n Kind kan Sweeds leer en Afrikaans behou. Duits én Afrikaans praat. Frans, Nederlands, Engels of ’n ander taal bemeester sonder dat Afrikaans uit die huis hoef te verdwyn. Ons hoef nie ons kinders se taalwêreld kleiner te maak om Afrikaans te beskerm nie. Ons kan dit groter maak – met Afrikaans steeds daarin.

Afrikaans oor grense heen

By AfriForum Wêreldwyd sien ons hoe uiteenlopend Afrikaners se lewens oor die wêreld heen is, maar ook hoe sterk die behoefte bly om met familie, kultuur, gemeenskap en Afrikaans verbind te wees.

Daarom help AfriForum Wêreldwyd om hierdie verbindings oor grense heen te versterk deur Afrikaanse inhoud, gemeenskapsnetwerke, die Wêreldgids, kulturele geleenthede en Afrikaanse projekte in die buiteland.

Want Afrikaans se voortbestaan oorsee gebeur nie net by groot geleenthede nie. Dit gebeur in gewone huise. By ’n ontbyttafel in Auckland. In ’n motor op pad skool toe in Zürich. Tydens ’n video-oproep tussen Stockholm en Pretoria. By ’n braai in Toronto.

En elke keer wanneer ’n kind wat tussen verskillende tale grootword steeds met selfvertroue kan sê:Afrikaans is my moedertaal.