Uit en tuis is ’n rubriek waar ons gesels met mense wat tans oorsee woon, of wat vroeër daar gebly en gewerk het. Hierdie week gesels ons met Jaco Viviers, wat in Pukekohe, Nieu-Seeland woon.

Hallo Jaco, dit is heerlik om met jou te gesels!

Van waar in Suid-Afrika is jy oorspronklik, en hoekom het jy besluit om na Nieu-Seeland te emigreer?

Ons is oorspronklik van Centurion in Gauteng. Dit was ’n vreemde en onseker tyd in Suid-Afrika. Die regering, misdaad en veranderende werksomstandighede – onder andere BEE-vereistes by my werk – het ons diep laat nadink oor ons toekoms, en veral oor ons kinders se toekoms.

Een aand het ons ’n video oor Nieu-Seeland gekyk, en ons het net geweet. Dit het alles verteenwoordig waarna ons gesoek het in ’n land en in ’n leefstyl.

Vertel ons meer van jou gesin.

Dit is ek en my vrou, albei in ons middelveertigs, en ons twee kinders wat nou tieners is. Ons dogter is op hoërskool en ons seun doen sy vakleerlingskap in motoringenieurswese. As gesin hou ons van sport, rugby, braai, kamp en die see. Ons geniet ’n aktiewe buitelewe.

Vertel ons watter werk julle doen en hoe die werkkultuur in Nieu-Seeland verskil van dié in Suid-Afrika.

Ek werk in IT en my vrou in bejaardesorg. Ons moes albei onder begin toe ons hier aankom, maar ons het hard gewerk en vinnig in ons beroepe gegroei.

Die werkkultuur hier is anders – daar is ’n ander tempo en ’n sterker fokus op balans tussen werk en lewe. Tegnies bly die werk dieselfde, maar mense is sagter, rustiger en meer ontspanne. Dit neem ’n rukkie om daaraan gewoond te raak. Die Kiwi’s het ons ongelooflik goed ondersteun, en ons het sterk bande gebou – nie net met hulle nie, maar ook met mense van ander lande.

Was dit moeilik om daar aan te pas, of het julle maklik nuwe vriende gemaak en by die gemeenskap ingeskakel?

Die eerste twee jaar was moeilik. ’n Mens mis jou familie, ou vriende, bekende reuke en gewoontes. Dit voel soms soos ’n emosionele wipplank – een dag is alles wonderlik en die volgende dag voel jy af.

Maar dan sien jy hoe vinnig jou kinders aanpas en floreer, en dit gee jou moed. Ons bly in die pragtige dorpie Pukekohe, ’n plaasdorp met ’n hegte gemeenskap. Deur sport en skole het ons maklik mense leer ken, en vriende het familie geword.

Hoe verskil die leefwyse en lewenskoste van dié in Suid-Afrika?

Op die oog af lyk dit baie duurder, veral as jy huise en kos vergelyk. Maar dan kyk jy na dinge waarvoor jy nie ekstra hoef te betaal nie, soos sekuriteit, mediese sorg en dienste wat eenvoudig werk. Die staat en munisipaliteit funksioneer goed.

Ja, ons bly dalk in ’n kleiner huis en ry ’n ouer motor, maar geen prys is te groot om met oop vensters en deure te slaap, jou kinders in parke te sien speel en die natuur veilig te geniet nie. Alles is skoon, toeganklik en veilig.

Wat was vir julle die vreemdste om aan gewoond te raak? Wat was die grootste aanpassing vir jou?

Die rustigheid. Dit neem tyd om gewoond te raak aan hoe kalm alles is. En natuurlik die weer. Ons woon in die Waikato op die Noordeiland naby die weskus, en jy kan maklik vier seisoene in een dag beleef.

Kry julle kans om te reis?

Absoluut. Ons is mal oor toer en kamp en ry gereeld deur die Noord- en Suideiland. Ek was ook al in Australië en een keer terug in Suid-Afrika. Nieu-Seeland is ongelooflik mooi en daar is altyd iets om te ontdek.

Watter lesse het julle as gesin geleer sedert julle verhuis het – oor julleself, oor aanpassing, of oor julle nuwe omgewing?

Ons het geleer om rustiger te raak en werklik dankbaar te wees vir ons nuwe land en sy mense. As gesin het ons nader aan mekaar gegroei. In Suid-Afrika dink ’n mens soms ons is baie anders, maar hier het ons besef hoe eenders mense regtig is – maak nie saak waar hulle vandaan kom nie.

Wat beteken jou Afrikanererfenis vir jou? Watter tradisies laat jy en jou gesin voortleef in die buiteland?

Afrika bly in ons harte. Ons praat Afrikaans by die huis en deel ons taal en kultuur met ander. Ons braai gereeld, en selfs die Kiwi’s praat nou van ’n “braai”. Ons luister nog baie Afrikaanse musiek en kyk nou en dan ’n Afrikaanse fliek. Die Kiwi’s moedig ’n mens ook aan om trots te bly op jou erfenis.

Ek het nog altyd ’n liefde vir stories skryf gehad en het ook liedjies oor immigrasie geskryf (sien onder) – oor die pyn en aanpassing, maar ook oor die uiteindelike beloning. Afrikaans en ons kultuur leef nie net voort nie; dit groei internasionaal. Wat besonders is, is hoe ander nasies dit saam met ons begin deel, beleef en geniet.

Lied: ’n Nuwe pad wag

Vir ouers en kinders wat alles agterlaat – wat oor oseane en grense stap op soek na ’n nuwe tuiste in ’n vreemde land.

Dit is ’n lied van hoop wanneer die hart swaar is, van geloof wanneer die pad onseker voel, en van vertroue dat elke traan en elke opoffering eendag sin sal maak.

Hartseer loop saam met harde werk, maar liefde dra ons vorentoe, en uiteindelik wys die lewe dat dit alles die moeite werd was.

Lied: ’n Nuwe môre oor die see

Hierdie lied is vir ons hier in Nieu-Seeland – vir dié wat al ’n rukkie hier is en ’n liefde vir die land en sy mense ontwikkel het.

Vir die goeie vriende wat familie geword het, vir die nuwe wortels wat stilweg gegroei het, vir ’n huis wat anders lyk, maar net so eg voel.

Afrika leef steeds diep in ons harte – sy grond, sy klanke, sy herinneringe. Maar nou deel ons daardie liefde met hierdie mooi land: Aotearoa, Nieu-Seeland.

Is daar Suid-Afrikaanse winkels of produkte naby julle beskikbaar, of moet julle kreatief raak om ’n smaak van die huis te kry?

Ons is bevoorreg. Daar is drie Suid-Afrikaanse winkels in Pukekohe, en selfs winkels soos Woolworths en Pak’nSave hou Suid-Afrikaanse produkte aan. Boerewors is maklik verkrygbaar by supermarkte en slagters.

Daar is ook heelwat Suid-Afrikaners in professionele beroepe. Ons huisdokter is Suid-Afrikaans en my seun se graadhoof was ook een.

Wat sal jy julle emigrasiehoofstuk noem?

’n Nuwe lewe oor die see.

Wat sou jy sê is die grootste verandering in jouself sedert julle geëmigreer het?

Ek is rustiger. Ek jaag nie meer net werk en geld nie. My fokus het verskuif na familie, natuur, gesondheid en betekenisvolle verhoudings.

Is daar enigiets anders wat julle met ons wil deel – iets wat julle wens julle geweet het voor julle vertrek het, of raad vir ander wat oorweeg om dieselfde pad te stap?

As ek enige raad kan gee, sal ek sê: doen dit vroeër in jou lewe as jy kan. Ons voel soms ons moes dit dalk 20 jaar gelede al gedoen het. Hoe jonger jy is, hoe makliker is dit om so ’n groot skuif te maak en weer van voor af te begin. Jy pas vinniger aan, bou makliker nuwe netwerke, en het meer tyd om die vrugte van jou besluit te pluk.

Dit bly ’n groot en emosionele stap, maar as jy dit met die regte redes en ingesteldheid aanpak, kan dit ’n ongelooflike nuwe hoofstuk wees.

Lees ook: Uit en tuis: ’n E-pos uit Alabama, VSA